AĞRI - ÖZEL HABER - METİN KARİP - Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde 2 Temmuz 2004'te meydana gelen deprem, bölgede can kaybı ve hasara yol açan önemli afetlerden biri olarak kayıtlara geçti.

Türkiye saatiyle 01.30'da meydana gelen depremin büyüklüğü kaynaklarda 5,1 ile 5,2 Mw arasında verildi. Merkez üssü Doğubayazıt olarak açıklanan deprem, 39.71 kuzey enlemi ile 44.02 doğu boylamı civarında kaydedildi. Depremin derinliği bazı kaynaklarda 5 kilometre, bazı kaynaklarda ise 27,1 kilometre olarak yer aldı. Tektonik karakterli depremde en yüksek şiddet VII, yani "çok güçlü" olarak belirtildi.

2004 Doğubayazıt depreminde yıkılan taş evin önünde bekleyen köylüler
Ağrı Doğubayazıt depremi sonrası Yığınçal köyünde yıkılan taş evlerin önünde bekleyen köylüler ve afetin köylerde bıraktığı hasar.

Depremde 18 kişi hayatını kaybetti, 32 kişi yaralandı. Bazı kaynaklarda can kaybı 17 olarak geçerken, olayla ilgili birçok kaynakta ölü sayısı 18 olarak yer aldı. Afette en büyük hasarı Yığınçal köyü gördü. Kutlubulak, Kucak, Sağlıksuyu, Subeşiği, Bozkurt ve Günyolu köylerinde de hasar meydana geldi. Kandilli Rasathanesi'ne göre depremde yaklaşık 1000 bina zarar gördü.

Depremin Kısa Bilgi Kartı

2004 Doğubayazıt depremine ilişkin temel bilgiler aşağıda özetlenmiştir.

Tarih ve Saat

2 Temmuz 2004, saat 01.30 TSİ

Büyüklük

5,1 ile 5,2 Mw arasında

Merkez Üssü

Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesi

Derinlik

Kaynaklara göre 5 km veya 27,1 km

En Yüksek Şiddet

VII, yani "çok güçlü"

Artçı Sarsıntılar

Yaklaşık 80 artçı şok kaydedildi

DEPREM AĞRI, IĞDIR VE KARS'TA HİSSEDİLDİ

Doğubayazıt merkezli deprem, Ağrı'nın yanı sıra Iğdır, Kars ve İran-Türkiye sınırının İran tarafına yakın bölgelerde de hissedildi. Deprem istasyonlarının kayıtlarına göre sarsıntı, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'daki istasyonlar başta olmak üzere Türkiye çapında kaydedildi. Depremin en belirgin kaydedildiği yerler arasında Ağrı, Kars ve Varto yer aldı. Batıda Marmara Bölgesi ve Isparta'ya kadar bazı istasyonlarda da deprem kaydı alındı.

Depremin ardından büyüklükleri 2,0 ile 4,0 arasında değişen yaklaşık 80 artçı şok meydana geldi. Mercalli şiddet ölçeğine göre depremin merkezinde şiddet VI, Doğubayazıt ve Iğdır'da V, Erivan, Ağrı, Patnos, Kars ve Erciş'te IV, Nahçıvan ve Van'da ise III olarak değerlendirildi.

Yer Şiddet
Depremin merkezi VI - Güçlü
Doğubayazıt V - Oldukça güçlü
Iğdır V - Oldukça güçlü
Erivan IV - Orta
Ağrı IV - Orta
Patnos IV - Orta
Kars IV - Orta
Erciş IV - Orta
Nahçıvan III - Hafif
Van III - Hafif

BÖLGEDEKİ YEREL FAY SİSTEMİ ETKİLİ OLDU

Doğubayazıt depremi sonrası Yığınçal köyünde yıkılan yapı kalıntıları arasında oturan kadın
Yığınçal köyünde deprem sonrası oluşan yıkım, taş, çaresizce bekleyen ayakkabısız bir kadın ve yapıların afet karşısındaki kırılganlığını ortaya koyuyor.

Doğubayazıt depremi, Kuzey Anadolu Fay Hattı veya Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana gelmedi. Depreme, Ağrı bölgesindeki yerel fay sisteminin yol açtığı değerlendirildi.

Depremin dış merkezinin Doğubayazıt Fayı'nın kuzeyinde, Iğdır Fayı'nın ise güneyinde yer aldığı belirtildi. Kuzey-kuzeybatı doğrultulu bu fayların zaman zaman benzer büyüklükte depremler üretebildiği ifade edildi.

Bölgedeki köylerin, volkanik hareketliliğin ürünü olan bazalt kayaçlar üzerine kurulu olması da hasarın artmasında etkili unsurlardan biri olarak gösterildi. Deprem dalgalarının bazalt zeminde yüksek frekans ve düşük dalga boyuyla hareket ettiği, köylerdeki tek katlı yapıların da bu frekansa yakın salınım göstermesi nedeniyle kötü inşa edilmiş binaların daha fazla zarar gördüğü kaydedildi.

EN BÜYÜK YIKIM YIĞINÇAL'DA YAŞANDI

Ağrı Doğubayazıt depreminde hasar gören evin önünde oturan aile
2004 Doğubayazıt depreminde ağır hasar gören yapılar, bölgede yaşayan ailelerin afet sonrası yaşadığı zorluğu yansıtıyor.

Depremde en ağır hasar Yığınçal köyünde meydana geldi. Köydeki yapıların önemli bölümünün moloz taşla örülmüş yığma yapılardan oluşması, hasarın artmasına neden oldu.

Binalarda temel bulunmaması, taban alanı, kat yüksekliği ve duvar kalınlıklarının yetersiz olması, yapıların yönetmeliğe uygun yapılmaması ve kullanılan malzemelerin kalitesizliği hasarın başlıca nedenleri arasında gösterildi. Yıkılmayan binalarda da köşelerde kesme çatlaklar ve duvar yıkılmaları meydana geldi. Yığınçal köyünün okul binasında da çatlaklar oluştu.

Deprem sonrası bölgede yamaçlarda kaya düşmeleri ve moloz akıntıları meydana gelirken, yüzey kırığı oluşmadı.

YAYLADA OLAN KÖYLÜLER CAN KAYBINI AZALTTI

Can Kaybını Azaltan Dikkat Çekici Ayrıntı

Yığınçal köyünün yaklaşık 800 sakininin 700'ünün deprem sırasında yaylada olması, 5,1-5,2 büyüklüğündeki depremde can kaybının daha da artmasını önleyen önemli etkenlerden biri olarak değerlendirildi.

Depremin gece saatlerinde meydana gelmesine rağmen can kaybının daha yüksek olmamasında köy sakinlerinin büyük bölümünün yaylada bulunması etkili oldu.

ARAMA-KURTARMA ÇALIŞMALARI SABAH SAATLERİNDE BAŞLADI

Deprem Sonrası Gelişmeler

Depremin ardından bölgede arama-kurtarma, sağlık ve yardım çalışmaları başlatıldı.

01.30

Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde deprem meydana geldi.

Depremden Sonra

Yığınçal köyünden yapılan cep telefonu ihbarı üzerine bölgeye ekipler yönlendirildi.

Sabah Saatleri

Ambulanslar ve jandarma ekipleri hava ağarmaya başlarken köye ulaştı.

Gün İçinde

Arama-kurtarma çalışmaları tamamlandı.

İlk Yardımlar

İlk etapta Sivil Savunma tarafından bölgeye 70 çadır gönderildi.

2 Temmuz

Kızılay, Erzurum'dan 210 çadır, 510 battaniye, iki seyyar mutfak ve gıda yardımı ulaştırdı.

3 Temmuz

Bölgeye gönderilen yardım miktarı 340 çadır, 630 battaniye, 250 rulo yatak, 950 kumanya, su ve ekmeğe ulaştı.

Yemek Dağıtımı

Yaklaşık 1600 kişiye sıcak yemek dağıtıldı.

4 Temmuz

Kızılay, artçı sarsıntı ihtimalini dikkate alarak bölgeye 400 çadır ve 500 battaniye daha gönderdi.

Su Temini

İçme ve kullanma suyu, belediyeler ve Köy Hizmetleri ekipleri tarafından tankerlerle sağlandı.

İLK AÇIKLAMALARDA ÖLÜ SAYISI 16 OLARAK DUYURULDU

Deprem, Kandilli Rasathanesi'nin bölgede orta şiddette deprem meydana geldiğine ilişkin açıklamasının ardından basına yansıdı. Depremden yaklaşık iki buçuk saat sonra Doğubayazıt Kaymakamı Nurullah Çakır, ölü sayısını 16 olarak açıkladı.

İlk açıklamadan birkaç saat sonra ölü sayısının 18'e yükseldiği, yaralı sayısının ise 21 olduğu duyuruldu. Saat 09.00 civarında Kandilli Rasathanesi, bölgede artçı depremlerin meydana gelebileceğine ilişkin yazılı açıklama yaptı. Aynı saatlerde ölenler için mezar kazılmaya başlandı. Saat 09.45 civarında depremde hayatını kaybedenlerin kimlikleri belirlendi.

Gün içinde Yığınçal köyünü Doğubayazıt'a bağlayan yolda ulaşımı kolaylaştırmak için zift karışımlı toprak döküldü. Dönemin Bayındırlık ve İskan Bakanı Zeki Ergezen, yeni bina ve ahır yapımı için para ve projenin hazır olduğunu, çalışmaların en kısa sürede başlayacağını açıkladı.

TEDAŞ ve Telekom ekipleri de elektrik ve telefon hatlarındaki sorunların giderilmesi için çalışma yürüttü. Dönemin Doğubayazıt Belediye Başkanı Mukaddes Kubilay, salgın riskine karşı acil su ihtiyacı bulunduğunu bildirdi.

DEVLET YETKİLİLERİ VE YARDIM KURULUŞLARI BÖLGEYE YÖNELDİ

Depremin ardından dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, validen bilgi aldı ve mesaj yayımladı. Dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac da Türkiye'ye dayanışma mesajı gönderdi.

Yunanistan, Ankara Büyükelçiliği aracılığıyla talep edilmesi halinde bölgeye C-130 tipi uçakla insani yardım ve kurtarma ekibi göndermeye hazır olduğunu bildirdi.

Deprem sonrası Bayındırlık ve İskan Bakanı Zeki Ergezen, Sağlık Bakanı Recep Akdağ ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler bölgeye gitti. Ağrı ve Iğdır'da depremi hisseden bazı vatandaşlar geceyi evlerinin dışında geçirdi.

Depremin ardından Ermenistan'daki Metzamor Nükleer Santrali'ne etkisi olabileceği yönünde kaygılar da gündeme geldi. Dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, yapılan ölçümlerde anormallik olmadığını açıkladı.

SİGORTA VE KONUT ÇALIŞMALARI

Deprem Sonrası Sigorta ve Konut Süreci

Depremin ardından sigorta dosyaları, hak sahipliği başvuruları ve yeniden konut yapımıyla ilgili çalışmalar gündeme geldi.

18 Dosya Oluşturuldu

Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nda depremle ilgili 18 dosya oluşturuldu.

29 Bin 542 Lira Ödeme

Oluşturulan dosyalar kapsamında 29 bin 542 lira ödeme yapıldı.

132 Kişi Hak Sahibi Oldu

Karabulak köyünden 132 kişi hak sahibi olarak Ağrı Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğüne başvurdu.

39 İhalenin Süreci Başladı

Hak sahiplerinden 39'unun ihalesi 2007 yılında yapıldı.

Yığınçal'da 7 Konut Başvurusu

Yığınçal köyünde 7 konutun yeniden yapılması için müdürlüğe başvuruda bulunuldu.

Kış Öncesi Çadır Riski

Cumhuriyet Halk Partisi raporunda, evlerini kaybeden vatandaşların yaklaşan kış mevsimini yazlık çadırlarda geçirme tehlikesine dikkat çekildi.

Deprem sonrasında Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nda olayla ilgili 18 dosya oluşturuldu ve 29 bin 542 lira ödeme yapıldı.

Karabulak köyünden 132 kişi hak sahibi olarak Ağrı Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğüne başvurdu. Bunlardan 39'unun ihalesi 2007 yılında yapıldı. Yığınçal köyünde ise 7 konutun yeniden yapılması için müdürlüğe başvuruda bulunuldu.

Cumhuriyet Halk Partisi de depremin ardından hazırladığı raporda, evlerini kaybeden vatandaşların yaklaşan kış mevsimini yazlık çadırlarda geçirme tehlikesiyle karşı karşıya olduğuna dikkati çekti.

TÜRKİYE DEPREM KRONOLOJİSİNDEKİ YERİ

2004 Doğubayazıt depremi, Türkiye'de 21. yüzyılda meydana gelen ve can kaybı ile hasara yol açan depremler arasında yer aldı. Aynı yıl Türkiye'de Erzurum depremi de kayıtlara geçti. Doğubayazıt depremi, 2004'te dünyada meydana gelen önemli depremler listesinde temmuz ayı başlığı altında "Doğubayazıt, Türkiye" olarak yer aldı.

DEPREMİN KISA ÖZETİ

2004 Doğubayazıt depremi sonrası köyde yıkılan evlerin önünde duran kişiler
Doğubayazıt depremi sonrasında köylerde oluşan yıkım, bölgedeki yapı hasarının boyutunu gözler önüne seriyor.

2004 Doğubayazıt depremi, 2 Temmuz 2004'te saat 01.30'da Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde meydana geldi. Büyüklüğü kaynaklara göre 5,1 ile 5,2 Mw arasında verilen depremde 18 kişi hayatını kaybetti, 32 kişi yaralandı. En ağır hasar Yığınçal köyünde oluştu. Deprem, Ağrı, Iğdır, Kars ve sınırın İran tarafındaki bazı bölgelerde hissedildi. Yaklaşık 80 artçı sarsıntının kaydedildiği afet, bölgedeki yapı kalitesi, zemin özellikleri ve yerel fay sistemi nedeniyle önemli hasara yol açtı.

2 Temmuz 2004 Doğubayazıt Depremi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

2004 Doğubayazıt Depremi Hakkında Merak Edilenler

Depremin zamanı, merkez üssü, büyüklüğü, etkilediği bölgeler ve sonrasındaki gelişmelere dair sık sorulan sorular.

2004 Doğubayazıt depremi, 2 Temmuz 2004 tarihinde Türkiye saatiyle 01.30'da meydana geldi. Depremin UTC zamanı ise 1 Temmuz 2004 saat 22.30 olarak kayıtlara geçti.

Depremin merkez üssü Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesi olarak açıklandı. Deprem, Doğubayazıt çevresinin yanı sıra Ağrı, Iğdır, Kars ve İran-Türkiye sınırına yakın bölgelerde de hissedildi.

Depremin büyüklüğü kaynaklarda 5,1 ile 5,2 Mw arasında verilmektedir. Bazı kayıtlarda derinlik 5 kilometre, bazı kaynaklarda ise 27,1 kilometre olarak yer almıştır.

Depremde 18 kişi hayatını kaybetti, 32 kişi yaralandı. Bazı kaynaklarda ölü sayısı 17 olarak geçse de birçok kaynakta can kaybı 18 kişi olarak yer aldı.

Depremde en büyük hasarı Yığınçal köyü gördü. Bunun yanında Kutlubulak, Kucak, Sağlıksuyu, Subeşiği, Bozkurt ve Günyolu köylerinde de hasar meydana geldi. Kandilli Rasathanesi'ne göre depremde yaklaşık 1000 bina zarar gördü.

Hasarın artmasında yapıların büyük bölümünün moloz taştan yapılmış yığma binalar olması, temellerin yetersizliği, duvar kalınlıklarının uygun olmaması ve yapıların yönetmeliklere uygun inşa edilmemesi etkili oldu. Ayrıca bölgedeki bazalt zemin yapısı da hasarın artmasında önemli faktörlerden biri olarak değerlendirildi.

Deprem, Kuzey Anadolu Fay Hattı veya Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana gelmedi. Depreme Ağrı bölgesindeki yerel fay sisteminin yol açtığı, dış merkezin Doğubayazıt Fayı'nın kuzeyinde ve Iğdır Fayı'nın güneyinde bulunduğu değerlendirildi.

Depremin ardından büyüklükleri 2,0 ile 4,0 arasında değişen yaklaşık 80 artçı sarsıntı kaydedildi.

Deprem sırasında köy sakinlerinin büyük bölümünün yaylada olması can kaybının daha fazla artmasını önledi. Yığınçal köyünde yaşayan yaklaşık 800 kişiden 700'ünün deprem anında yaylada bulunduğu belirtilmiştir.

Depremin ardından bölgeye ambulanslar, jandarma ekipleri, Sivil Savunma, Kızılay ve Türk Silahlı Kuvvetleri ekipleri yönlendirildi. Çadır, battaniye, seyyar mutfak, gıda, su ve ekmek yardımı yapıldı; yaralılar Ağrı ve Iğdır'daki hastanelere sevk edildi.

2004 Doğubayazıt depremi, orta büyüklükte olmasına rağmen can kaybı ve yapı hasarı nedeniyle Türkiye'de 21. yüzyılda kayıtlara geçen önemli depremlerden biridir. Özellikle kırsal yapı stokunun depreme dayanıklılığı konusunda dikkat çeken örneklerden biri olarak değerlendirilmektedir.

Kaynakça

Yararlanılan Kaynaklar

Bu içerikte 2004 Doğubayazıt depremine ilişkin haber ve ansiklopedik kaynaklardan yararlanılmıştır.

İhlas Haber Ajansı

Deprem sonrası gelişmeler, bölgedeki hasar durumu ve yardım çalışmalarına ilişkin haber görsel ve içerikleri.

Vikipedi

2004 Doğubayazıt depremine ilişkin tarih, büyüklük, merkez üssü, artçı sarsıntılar ve genel bilgiler.