VAN KALESİ

Van Kalesi, Urartu Krallığı tarafından MÖ 9. yüzyılda inşa edilen bir savunma yapısı olarak Van Gölü kıyısında yer alıyor. Urartu Devleti'nin başkenti Tuşba'ya hâkim konumdaki kale, Van şehir merkezine yaklaşık 5 kilometre mesafede bulunuyor. Sarp bir kaya kütlesi üzerine kurulan yapı, yaklaşık 1.800 metre uzunluğunda, 120 metre genişliğinde ve 100 metre yüksekliğinde olup, kuzey cephesi eğimli, güney cephesi ise dik bir topoğrafyaya sahip.

Kalenin inşasının, Urartu Kralı I. Sarduri tarafından MÖ 840-825 yılları arasında gerçekleştirildiği belirtiliyor. Tuşba'nın uzun süre Urartu Krallığı'na başkentlik yaptığı bu dönemde, Van Kalesi'nin savunmadan çok bölgeyi denetim altında tutma amacıyla inşa edildiği ifade ediliyor. Urartuların, kaya yüzeylerine oyularak ve yamaçlara entegre edilerek inşa ettikleri benzer kalelere Türkiye, Ermenistan ve İran sınırları içerisinde rastlanıyor.

Van Kalesi'nde Urartular döneminden günümüze ulaşan kalıntılar arasında Madır (Sardur) Burcu, Analı-Kız açık hava tapınağı, I. Argişti, Menua, Kurucular ve II. Sarduri'ye ait kaya mezarları ile Bin Merdivenler bulunuyor. Ayrıca ana kaya üzerine oyulmuş sur duvar yatakları da korunmuş durumda yer alıyor.

1915-1916 yıllarında bölgede araştırmalar yapan Rus arkeologlar tarafından gerçekleştirilen kazılarda, Urartu Kralı Sarduri'ye ait yıllık yazıtlar ortaya çıkarıldı ve bu çalışmalar sayesinde kalenin ayrıntılı planı çizildi.

Osmanlı döneminde askeri amaçlarla kullanılan kalede, bu döneme ait doğu cephesindeki sur ve kuleler, kuzeybatıya bakan giriş kapısı, tahkimat duvarları, Yukarı Kale, Süleyman Han Camii ve minaresi ile kerpiç ve taş yapılardan oluşan askerî yapılar yer alıyor. Söz konusu yapılar, moloz taş, kesme taş ve kerpiç malzeme kullanılarak inşa edildi.

Kalenin güneyinde yer alan ve surlarla çevrili olan asıl şehir yerleşiminin ise 1915 yılından sonra yaşanan tahribat nedeniyle günümüze kısmen ulaştığı belirtiliyor.