Hoşap Kalesi

Hoşap Suyu'nun kuzeybatısında, sarp ve dik bir kaya kütlesi üzerine kurulu bulunan Hoşap Kalesi, iç kale ile bunun kuzeyinde yer alan dış kaleden oluşuyor. Geçmişi Urartu Devleti'ne kadar uzanan kale, günümüze Osmanlı Devleti'ne bağlı Mahmudi Beyleri döneminde şekillenen haliyle ulaştı. İç kale giriş kapısı üzerindeki kitabeye göre yapı, Mahmudi Süleyman Bey tarafından Hicri 1052 (1643) yılında yaptırıldı.

Dış kale surları, arazinin doğal yapısına uygun şekilde doğu, kuzey ve batı yönlerinden kaleyi çevreleyecek biçimde inşa edildi. Doğu surlarının bir kısmı, batı surlarının ise büyük bölümü günümüze ulaşamadı. Surları destekleyen burçlardan bazıları ayakta kalırken, doğu ve batıdaki kapıların tamamen yıkıldığı görülüyor. Dış kalenin kuzeydoğusunda bir gözetleme kulesi bulunurken, alan içerisinde bir cami kalıntısı ile köy evleri yer alıyor. İç kale ise güneyden sarp, kuzeyden eğimli bir kütle üzerine konumlandırıldı.

Hoşap Kalesi'nin beden duvarları, kuzey, doğu ve batı yönlerinde burç ve kulelerle tahkim edildi. Kuzeydoğuda ise ikinci bir savunma hattı oluşturuldu. Kaleye giriş, kuzey cephede yer alan ve giriş burcuna açılan kapıdan sağlanıyor. Taç kapı düzenlemesine sahip burcun batı cephesinde yer alan kitabe, kör pencere ve aslan kabartmaları mimariye hareketlilik kazandırıyor. Orijinal demir kapı kanatlarının ise günümüzde de varlığını koruduğu belirtiliyor.

İç kale içerisinde, Mahmudi Sarayı olarak adlandırılan yapı topluluğu yer alıyor. Bu yapılar, kalenin güney kesiminde sıralanırken, en üst ve doğu bölümde seyir köşkü, batısında harem, en batı uçta ise selamlık bulunuyor. Mescit, zindan, fırın ve sarnıç da iç kalede yer alan diğer yapılar arasında bulunuyor. XIX. yüzyılın ortalarında terk edildiği belirtilen Hoşap Kalesi, mimari unsurlarıyla büyük ölçüde sağlam şekilde günümüze ulaşarak bölgenin öne çıkan tarihi yapılarından biri olmayı sürdürüyor.