Akdamar Kilisesi (GEVAŞ/VAN)

AKDAMAR KİLİSESİ, Gevaş İlçesi'nin sınırları dahilindeki Akdamar Adası'nda yer almaktadır.

Van Gölü'ndeki Akdamar Adası'nda bulunan ve 10. yüzyılda inşa edilen Akdamar Kilisesi, mimari yapısı ve taş rölyefleriyle dikkat çekiyor. 2007 yılında restore edilerek müzeye dönüştürülen yapı, yılda bir ayinle dini işlevini de sürdürüyor.

Akdamar Kilisesi, Van Gölü üzerinde yer alan Akdamar Adası'nda, 10. yüzyılda Kral I. Gagik'in emriyle inşa edilen tarihi bir Ermeni kilisesidir. Kilise, Van'ın Gevaş ilçesi sınırları içerisinde yer almakta olup, 915-921 yılları arasında Mimar Keşiş Manuel tarafından yaptırılmıştır. Günümüzde müze statüsünde olan yapı, Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle yılda bir kez ayin düzenlenen nadir Ermeni yapılarından biridir.

Kare planlı ve dört yapraklı yonca formlu yapısıyla dikkat çeken kilise, Ermeni Hripsime mimari tipini yansıtmaktadır. Dış cephelerinde yer alan alçak rölyeflerde İncil ve Tevrat'tan sahneler, kutsal figürler, hayvanlar, bitki motifleri ve günlük yaşamdan sahneler işlenmiştir.

Kuzeydoğusunda 1296-1336 yıllarına tarihlenen bir şapel, batısında 1793 yılında yapılan jamadun (cemaat evi) ve güneyinde 18. yüzyıl sonlarında inşa edilen çan kulesi bulunmaktadır. Kuzeydeki başka bir şapelin yapım tarihi ise bilinmemektedir.

1915 olayları sonrasında cemaatsiz kalan kilise, 1951 yılında yıkılmak istenmiş ancak gazeteci Yaşar Kemal'in müdahalesiyle bu işlem durdurulmuştur. Uzun yıllar bakımsız kalan yapı, 2005-2007 yılları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilmiştir.

29 Mart 2007'de müze olarak açılan kilisede, 95 yıl aranın ardından 19 Eylül 2010'da Başpiskopos Aram Ateşyan'ın yönettiği ilk ayin gerçekleştirilmiştir. Bu dini etkinlik, Bakanlık izniyle yılda bir kez tekrarlanmaktadır.

23 Ekim 2011 Van depreminde hafif hasar gören Akdamar Kilisesi, kubbesinde çatlak oluşması ve bazı seramiklerin kırılması sonrası yeniden onarılmış, çevresindeki manastır kalıntıları da 2013 yılında aslına uygun şekilde restore edilmiştir.