Diyadin Kalesi Hakkında Bilgiler (Diyadin/Ağrı)

Ağrı'nın Diyadin ilçesi merkezinin güneybatısında yer alan Diyadin Kalesi, geçmişte stratejik konumu nedeniyle önemli bir yerleşim ve savunma noktası olarak kullanılmıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusların, I. Dünya Savaşı döneminde ise Ermeni güçlerinin eline geçen kale, bu çatışmalarda büyük ölçüde zarar görmüştür.

Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'ne göre Diyadin Kalesi, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'ın oğlu Ziyaeddin Sultan tarafından yeniden inşa ettirilmiş; içerisinde bir cami, 600 ev, bir han, bir hamam ve 40-50 dükkân yer almaktaydı. Ancak zamanla koruma altına alınmadığı için halk tarafından taşları sökülerek yapı malzemesi olarak kullanılmıştır.

Prof. Dr. Faruk Kaya'ya göre kale, Murat Nehri'nin doğu kıyısında konumlanmış ve Diyadin'in ilk yerleşim çekirdeğini oluşturmuştur. Yapım tarzı ve kullanılan malzeme yönünden Urartu eserleriyle benzerlik göstermektedir. Tarihsel süreçte Arsaklılar, Akkoyunlular, Karakoyunlular ve Osmanlılar tarafından onarılarak kullanılan yapı, Osmanlı-Rus savaşları ve I. Dünya Savaşı sonrası dönemde büyük tahribata uğramıştır.

Diyadin Kalesi'nin bulunduğu yer, hem savunma hem de su kaynaklarına yakınlık açısından yerleşim için tercih edilmiştir. Ancak günümüzde sadece kalenin bazı doğal kalıntıları ayakta kalabilmiştir.