Munzur Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. İlyas Kayaokay, yaptığı akademik incelemeler sırasında Şam menşeli bir Lazarist koleji defterinde, 14. yüzyıl mutasavvıf şairi Nesimi’ye ait yüzyıllardır gün yüzüne çıkmamış şiirler bulunduğunu ortaya koydu. Türkiye ve Azerbaycan sahasında yayımlanan divanlar ile şiir mecmualarıyla karşılaştırılan yazmada, Nesimi’ye ait daha önce hiçbir neşirde yer almamış manzumelerin bulunduğu belirlendi.
Munzur Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi İlyas Kayaokay, şahsi kütüphanesinde yer alan ve menşei Şam'daki Fransız Lazarist Koleji'ne dayanan özel bir yazma defterde, 14. yüzyıl mutasavvıf şairi Nesimi'ye ait bugüne kadar bilinmeyen şiirler tespit etti.
Kayaokay'ın yaptığı incelemelere göre, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başlarında istinsah edildiği değerlendirilen yazmada yer alan toplam 172 gazel, Türkiye ve Azerbaycan sahasında yayımlanan Nesimi Divanı neşirleri ve şiir mecmualarıyla karşılaştırıldı. İnceleme sonucunda, 6 gazelin daha önce hiçbir divan neşrinde veya şiir mecmuasında yer almadığı belirlendi.
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Kayaokay, müstensihi bilinmeyen bu özel yazmanın tertip düzeni ve metnin eksik şekilde sona ermesinden hareketle seçme bir mecmua olmadığını, nüshanın en az iki cildinin daha bulunması gerektiğini ifade etti. Kayıp ciltlerde de çok sayıda bilinmeyen manzumenin yer almasının kuvvetle muhtemel olduğunu belirtti.
Yazmada tespit edilen 172 gazelin tamamının karşılaştırmalı olarak incelendiğini aktaran Kayaokay, bu manzumelerden 23'ünün Hüseyin Ayan tarafından hazırlanan Türkçe Nesimi Divanı neşrinde yer almadığını, bu şiirlerin 17'sinin ise Azerbaycan sahasında yayımlanan divanlarda veya çeşitli şiir mecmualarında kayıtlı olduğunun tespit edildiğini söyledi.
Kayaokay, "Bulunan 6 manzumenin ise Türkiye ve Azerbaycan'da yayımlanan hiçbir divan neşrinde ya da şiir mecmuasında kayıtlı olmadığı belirlendi. Bu gazeller ilk defa Lazarist defteri aracılığıyla tespit edildi" dedi.
Yazmanın bir Lazarist misyoner koleji defterinde kayıtlı olmasının ayrıca değerlendirilmesi gereken bir husus olduğunu vurgulayan Kayaokay, bu durumun Osmanlı coğrafyasında faaliyet gösteren misyoner kurumların edebî ve kültürel metinlere ilgisini göstermesi bakımından önem taşıdığını kaydetti.
Kayaokay, Nesimi'nin Türkçe Divanı'nın çok sayıda nüshaya sahip problemli bir yapı arz ettiğini belirterek, yurt içi ve yurt dışındaki tüm nüshalar ile şiir mecmualarının dikkate alınması suretiyle tenkitli bir metnin yeniden oluşturulmasının gerekli olduğunu ifade etti. Söz konusu Lazarist nüshasının, detaylarıyla birlikte makale hâlinde bu yıl ilim dünyasına duyurulacağını bildirdi.
