AĞRI - Ağrı'da, çok sayıda kuş türüne ev sahipliği yapan Doğubayazıt Sazlıkları'nın kuraklık ve iklim değişikliğinin etkisiyle son 21 yılda yaklaşık yüzde 30 küçüldüğü tespit edildi.
Ağrı Dağı Milli Parkı sınırları içinde, 5 bin 137 metre yüksekliğindeki Ağrı Dağı'nın batı bölümünde yer alan Doğubayazıt Sazlıkları ile bölgedeki Saz ve Gölyüzü gölleri, çok sayıda kuş türünü barındırıyor. Kuşların göç yolu üzerinde bulunan ve endemik türlere de ev sahipliği yapan sulak alan, doğal yapısıyla dikkati çekiyor.
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü öğretim üyeleri, son yıllarda yaşanan kuraklık ve iklim değişikliğinin bölgeye etkisini araştırdı. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumunca hazırlanan uydu verilerinden yararlanan öğretim üyeleri, 2000 yılından bugüne kadar olan değişimi inceledi.
Uydu fotoğraflarını karşılaştıran akademisyenler, bölgedeki saha gözlemleriyle verileri karşılaştırarak durum analizi yaptı. İnceleme ve analizler sonucunda, sazlık ve bataklık alanların son 21 yılda yüzde 30'a yakın küçüldüğü belirlendi.
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölüm Başkanı Doç. Dr. Alperen Kayserili, AA muhabirine, Doğubayazıt Sazlıkları'nın Türkiye'nin önemli sulak alanlarından biri olduğunu söyledi.
Sazlıklarda hem doğal hem de beşeri nedenlerle ciddi küçülme yaşandığını belirten Kayserili, "Sazlıklarda hem doğal hem de beşeri sebeplerle oldukça büyük küçülme söz konusu. Sulardaki çekilmenin geri dönüşü olarak da maalesef hem göller küçülmekte hem de sazlık alanlar yavaş yavaş bu özelliklerini kaybetmektedir. Sulak arazi yavaş yavaş kuru toprak haline dönüşmektedir. Bu da bir çevre felaketi ve doğal güzelliğin kaybı olarak dikkatimizi çekmektedir. Bu değerlerin sürdürülebilirliğini koruyabildiğimiz sürece burayı gelecek nesillere miras olarak bırakabiliriz." dedi.
Kayserili, bölgedeki su kaynaklarının su kanallarına aktarılarak tarım alanlarında kullanılmasının, göllerin beslendiği su miktarını azalttığını ifade etti.
Doğubayazıt Sazlıkları'nın Balık Gölü'nden ve yer altından gelen sularla beslendiğini aktaran Kayserili, "Özellikle Doğubayazıt'ın içme suyunun bir kısmının buralardan yer altı suyu kanalları vasıtasıyla şehre doğru aktarılmış olması buranın su kaynaklarının olumsuz şekilde etkilenmesine sebep olmaktadır. Su kaynaklarının azalmasıyla şu anda üzerinde yürüdüğümüz toprakların maalesef kuru toprak haline gelmesine sebep olmuştur. Üzerinde yürüdüğümüz alanın sular içerisinde kalması gerekiyordu. Bu durum maalesef göllerin ve sazlıkların küçüldüğünü ve burada doğal hayatın tahrip edildiğini gözler önüne seren en önemli kanıtlar arasında kabul edilmektedir. Kuş bilimcilerce bu sazlık alanda yaklaşık 100 kuş türünün olduğundan bahsediliyor." diye konuştu.
Kayserili, sazlık alan küçüldükçe kuş sürülerinin bir bölümünün bölgeyi göç yolu olmaktan çıkararak alternatif sulak alanlara yöneldiğini dile getirdi.
Uydu fotoğraflarında son 21 yılda sazlık alanın küçülmesi ve göllerin parçalı yapısının net biçimde görüldüğünü belirten Kayserili, "2000 yılındaki sazlık ve bataklık arazilerin oranıyla 21 yıl sonraki sazlık ve bataklık arazilerinin oranları arasında da büyük değişiklik olduğunu uydu görüntüleriyle elde ettiğimiz haritalardan rahatlıkla görebilmekteyiz. Bu küçülme eğer devam edecek olursa maalesef buraların sulak alan özelliğinin kaybedilmesi tehlikesiyle karşı karşıyayız. Maalesef Türkiye'de bunların örnekleri var. Bu sulak alanları bilinçsiz kullanma sonucunda maalesef yok ettik. Elde ettiğimiz iklim verilerinde yağış oranlarında bir azalmanın olduğu görülüyor. Bu da yer altı ve yer üstü sularında bir azalmaya neden olmaktadır." ifadelerini kullandı.
Kayserili, 2000 yılında bölgede su yüzeyinin 12,95 kilometrekare, sazlık ve bataklık alanın ise 26,5 kilometrekare olduğunu, toplam alanın 39,45 kilometrekare olarak ölçüldüğünü söyledi.
2021 yılına gelindiğinde su yüzeyinin 9,9 kilometrekareye, sazlık ve bataklık alanların ise 18 kilometrekareye gerilediğini belirten Kayserili, su yüzeyi, sazlık ve bataklık alanların toplamının 39,45 kilometrekareden 27,9 kilometrekareye düştüğünü kaydetti.
