Ağrı'nın Patnos ilçesine bağlı Gençali köyünde yaşayan ve yılın uygun dönemlerinde batı illerinde inşaatlarda çalışan gençler, kış aylarında köylerine dönerek unutulmaya yüz tutan "topa dara" oyununu oynuyor. Süphan Dağı'nın eteklerindeki yaklaşık 100 haneli köyde bir araya gelen gençler, soğuk hava ve kara rağmen iki takım oluşturarak sopa ve özel olarak hazırlanan topla mücadele ediyor.
Ağrılı Gurbetçi Gençler Kışın, Unutulan "Topa Dara" Oyunuyla Stres Atıyor
Büyüklerinden öğrendikleri geleneksel oyunu köy dışındaki arazide oynayan gençler, takım halinde koşup rakiplerine üstünlük sağlamaya çalışıyor. Centilmence geçen karşılaşmalar, gençlerin stres atmasına, arkadaşlarıyla vakit geçirmesine ve hareket etmesine imkân sağlıyor.
Geleneksel Oyun Nesilden Nesile Aktarılıyor
Gençali köyündeki gençler, dedelerinden ve babalarından öğrendikleri "topa dara" oyununu yaşatmak amacıyla çocuklara da öğretiyor. Böylece bölgede unutulmaya yüz tutan geleneksel oyunun yeni nesillere aktarılması hedefleniyor.
Köylülerden Erhan Aslan, zorlu kış şartlarının oyun oynamalarına engel olmadığını belirterek, "Bu oyun dedelerimizden, babalarımıza, onlardan da bize kaldı. Bölgede 'topa dara' olarak biliniyor. Sonbahar ve kış aylarında gençlerin köyde bulunduğu zamanlarda oynanıyor. Bizim için havanın soğuk olması önemli değil. Gençler geliyor, oyunu oynayıp koşarak zaten ısınıyoruz. Hem oyun oynuyoruz hem sohbet ediyoruz. Vakit çok güzel geçiyor." dedi.
Aslan, oyunun kendi köylerinde oynandığını, çevredeki diğer köylerde ise bu oyuna rastlamadığını söyledi.
"Topa dara" nasıl oynanıyor?
Oyuncu sayısının arazinin büyüklüğüne göre değiştiğini ifade eden Aslan, oyunun 10'ar kişilik iki takım halinde de oynanabildiğini anlattı.
Aslan, kurallara ilişkin şu bilgileri verdi:
"İlk önce 10 kişi sahaya iner, diğer 10 kişi de topla rakibi vurmak için sahaya iner. Vuran kişinin rakibin bulunduğu tarafa koşup vurulmadan geri gelmesi gerekiyor. Vuran kişinin topu rakip tarafından havada yakalanırsa bizim hakkımız yanıyor, top karşı tarafa geçiyor. Oynadığımızda zaman çok güzel geçiyor. Büyüklerimiz de oynardı, biz de oyundan çok memnunuz. Telefonu köşeye bırakıyoruz, oyunu oynuyoruz."
Gurbetten köye dönüp oyunda buluşuyorlar
Çankırı'da yaşayan Özal Yalçın da arkadaşlarının köye geldiğini öğrenince Gençali'ye döndüğünü ve geleneksel oyuna katıldığını belirtti.
Oyunun beyzbola benzediğini söyleyen Yalçın, "Bütün arkadaşlarımın köye geldiğini duydum, ben de dayanamadım geldim. Arkadaşlarla beraber oyun oynuyoruz. Beyzbola yakın bir oyundur. Günümüzde herkes telefonla vakit geçirirken biz de sahada keyifli vakit geçiriyoruz." diye konuştu.
Oyunu bazen sabahtan öğlene, bazen de öğleden akşama kadar oynadıklarını anlatan Yalçın, bu sayede telefon ve teknolojiden uzaklaştıklarını ifade etti.
Yalçın, Çankırı'daki yaşamında sosyal etkinliklere fazla zaman ayıramadığını belirterek, köyde arkadaşlarıyla oyun oynamanın ve koşmanın kendisine iyi geldiğini söyledi.
Ayhan Karadeniz de köydeki gençlerin yaz aylarında batı illerine giderek inşaatlarda çalıştığını, kış mevsiminde ise Gençali'ye dönüp "topa dara" oynayarak eğlendiklerini dile getirdi.
