Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde bulunan ve 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde yer alan İshak Paşa Sarayı'nın asıl listeye dahil edilmesine yönelik ilk aşama olan alan yönetimi ve yönetim planının hazırlanması için bilimsel proje çalışması başlatıldı.
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şehnaz Eraslan Alıcıgüzel, iki asistanıyla birlikte üniversitenin Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında İshak Paşa Sarayı için yönetim planı taslağı hazırlıyor.
Proje kapsamında sarayın korunması, sürdürülebilir turizme kazandırılması ve ilgili kurumlar arasında ortak bir yönetim mekanizmasının oluşturulmasına ilişkin çalışmalar yürütülecek. Hazırlanacak taslak, proje tamamlandıktan sonra ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılacak.
UNESCO İçin Yönetim Planı Şartı
Doç. Dr. Şehnaz Eraslan Alıcıgüzel, İshak Paşa Sarayı'nın UNESCO Dünya Miras Listesi'ne alınabilmesi için kuruluş tarafından belirlenen kriterlerin karşılanması gerektiğini söyledi.
Kültürel miras alanlarının özgünlük ve bütünlük değerlerini korumasının yanı sıra alan yönetimi ve yönetim planına sahip olması gerektiğini belirten Alıcıgüzel, UNESCO'nun adaylık değerlendirmelerinde bu unsurları dikkate aldığını ifade etti.
Alıcıgüzel, "Bu kriterlerden bir veya birkaçını karşılayabilmeli, özgünlük ve bütünlük değerleri ile alan yönetimi ve yönetim planına sahip olmalı diye şartlar getirilmiş. Dolayısıyla bu şartları kapsayan kültürel miras alanları değerlendiriliyor." dedi.
İshak Paşa Sarayı'nın Yönetim Planı Bulunmuyor
İshak Paşa Sarayı'nın 2000 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne dahil edildiğini hatırlatan Alıcıgüzel, aradan geçen süreye rağmen yapı için henüz alan yönetimi ve yönetim planının hazırlanmadığını belirtti.
UNESCO'nun 2005 yılından itibaren dünya miras alanlarında yönetim planını zorunlu tuttuğunu aktaran Alıcıgüzel, "Bir alanın alan yönetimi ve yönetim planı yoksa UNESCO bu alanı Dünya Miras Listesi'ne kabul etmiyor." diye konuştu.
Alan yönetiminin, kültürel mirasın sürdürülebilir biçimde korunması ve alanla bağlantılı kurumların ortak kararlarla hareket etmesi açısından önem taşıdığını ifade eden Alıcıgüzel, yönetim planının da bu sürecin temel parçalarından biri olduğunu kaydetti.
Saha Gözlemleri ve SWOT Analizi Yapılacak
Üç kişilik akademik ekibin yürüttüğü proje henüz başlangıç aşamasında bulunuyor. Çalışma kapsamında İshak Paşa Sarayı ve çevresinde saha gözlemleri yapılacak, ilgili kamu kurumları ve yerel yönetimlerle görüşmeler gerçekleştirilecek.
Sarayın korunması ve sürdürülebilir turizm potansiyelinin değerlendirilmesi amacıyla güçlü ve zayıf yönler ile fırsat ve tehditlerin belirleneceği SWOT analizi hazırlanacak.
Alıcıgüzel, "Şu an için saha gözlemleri yapıyoruz ve ilgili kurum ve kuruluşlarla birtakım görüşmelerimiz olacak. Alanın korunmasına, sürdürülebilir turizmine dair SWOT analizi gerçekleştireceğiz. Bu analizlerden sonra yönetim planının ana hatları oluşmaya başlayacak." ifadelerini kullandı.
Resmî Süreç İçin Kurumlar Arasında Protokol Gerekiyor
Üniversite bünyesinde hazırlanan çalışmanın bir yönetim planı taslağı niteliğinde olduğunu belirten Alıcıgüzel, resmî sürecin başlatılması için kurumlar arasında protokol yapılması gerektiğini söyledi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile kentteki yerel yönetimlerin imzalayacağı bir protokolün ardından alan yönetimi ve yönetim planı hazırlıklarının resmî olarak başlayabileceğini aktardı.
Alıcıgüzel, bakanlık, valilik, üniversite ve belediye gibi ilgili kurumların sürece dahil edilmesinin İshak Paşa Sarayı'nın UNESCO adaylığını güçlendireceğini ifade etti.
Farklı Mimari Üslupları Bir Arada Taşıyor
Osmanlı'nın Lale Devri'nde inşa edilen İshak Paşa Sarayı'nın mimari özellikleriyle UNESCO Dünya Miras Listesi'ne girmeyi hak ettiğini belirten Alıcıgüzel, yapının farklı kültür ve dönemlerden izler taşıdığına dikkati çekti.
Sarayın Osmanlı ve Selçuklu mimarisinin teknik özelliklerini bir arada barındırdığını anlatan Alıcıgüzel, bezeme kompozisyonlarında barok ve rokoko etkileri ile İran sanatının özelliklerinin görüldüğünü söyledi.
Alıcıgüzel, "Dolayısıyla eklektik, yani farklı ögeleri bir araya getiren bir saray ve mimari yapı özelliği gösteriyor. Aslında bu da UNESCO'nun aradığı şartlar arasındadır." değerlendirmesinde bulundu.
Asıl Listeye Adaylık Şansı Artabilir
İshak Paşa Sarayı'nın sürdürülebilir şekilde korunması için alan yönetimi ve yönetim planının gecikmeden hazırlanması gerektiğini vurgulayan Alıcıgüzel, ilgili kurumların protokolle süreci başlatmasının önem taşıdığını belirtti.
Alıcıgüzel, alan yönetimi sürecinin tamamlanmasının ardından sarayın UNESCO Dünya Miras Listesi'ne aday gösterilme şansının artacağını düşündüğünü ifade etti.
