Ağrı ve Iğdır sınırları içerisinde yer alan 5 bin 137 metre yüksekliğindeki Ağrı Dağı, yükseltiye bağlı olarak değişen iklim koşulları ve bitki örtüsüyle farklı doğal alanları bir arada barındırıyor. "Türkiye'nin çatısı" olarak nitelendirilen dağın eteklerinde kurak ve sıcak hava etkili olurken zirvesinde ağustos ayında dahi kış koşulları yaşanıyor.
Eteklerinde Kuraklık, Zirvesinde Kış Görülüyor
Ağrı Dağı'nın yaklaşık 850 metre rakımdaki eteklerinden zirvesine doğru çıkıldıkça sıcaklık belirgin şekilde azalıyor. Dağın alt kesimlerinde çöl iklimini andıran koşullar görülürken yükseltinin artmasıyla ilkbahar ve sonbahar mevsimlerine benzer hava şartları ortaya çıkıyor.
Dağın zirvesinde ise hava sıcaklığı sıfırın altında 20 dereceye kadar düşebiliyor. Bu nedenle Ağrı Dağı'nda eteklerden zirveye doğru çöl, bozkır, soğuk dağ ve kutup iklimini andıran farklı koşullar görülebiliyor.
Geniş Ova Tabanından Aniden Yükseliyor
Iğdır Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Oğuz Şimşek, Ağrı Dağı'nın 850 metreden 5 bin 137 metreye kadar farklı coğrafi güzellikler sunduğunu söyledi.
Ağrı Dağı'nın geniş bir ova tabanından aniden yükselmesi nedeniyle tarih boyunca dikkati çektiğini belirten Şimşek, dağın bu özelliğiyle efsanelere de konu olduğunu ifade etti.
Şimşek, Kafkasya'daki Elbruz Dağı ile İran'daki Demavent Dağı'nın Ağrı Dağı'ndan daha yüksek olmasına rağmen belirli bir yükseltiden sonra belirginleştiğini, Ağrı Dağı'nın ise ova tabanından doğrudan yükselen görünümüyle öne çıktığını anlattı.
"Doğu Eteklerinde Çöl İklimi Görülüyor"
Ağrı Dağı çevresinde karasal bölgelerde görülen farklı iklim türlerine rastlanabildiğini belirten Şimşek, dağın doğu eteklerinde çöl iklimine benzer koşulların etkili olduğunu söyledi.
Şimşek, "Ağrı Dağı'nın doğu eteklerinde çöl iklimi görülüyor. Büyük Sahra Çölü'ne benzer çöl iklimi buraya hâkim, dolayısıyla çöl bitkileri burada görülüyor. Burası ülkemizin Konya Karapınar'dan sonra ikinci en büyük çöl bölgesi olmaktadır" dedi.
Yükselti arttıkça sıcaklığın düştüğüne dikkati çeken Şimşek, her 200 metrelik yükselişte sıcaklığın yaklaşık 1 santigrat derece azaldığını ifade etti.
Farklı Bitki Türleri Yetişiyor
Ağrı Dağı'nda iklim koşullarının yükseltiye göre değişmesi, bitki örtüsünde de çeşitlilik oluşturuyor. Dağın farklı bölümlerinde kuraklığa dayanıklı çöl ve bozkır bitkileri ile soğuk iklimlerde yetişen türler görülebiliyor.
Doç. Dr. Şimşek, soğuk iklimlerde yetişen huş ağacının Ağrı Dağı'nın 2 bin 500 ile 3 bin metre arasındaki bölümlerinde görülebildiğini, farklı bozkır bitkilerinin de dağın çeşitli yükseltilerinde yetiştiğini belirtti.
Bitkilerin Özellikleri Araştırılmalı
Iğdır Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Dr. Öğretim Üyesi Belkıs Muca Yiğit de Ağrı Dağı'nın yüksekliği ve ekolojik yapısıyla önemli bir doğal alan olduğunu söyledi.
Dağın bitki çeşitliliği ve kendine özgü bitki türleri bakımından zengin olduğunu ifade eden Yiğit, bölgede soğuğa ve kuraklığa dayanıklı bitkilerin yetiştiğini kaydetti.
Yiğit, Ağrı Dağı'nın farklı yükseltilerinde yetişen bitkilerin etken maddelerinin bilimsel çalışmalarla araştırılması gerektiğini belirtti.
