Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı Kene ısırığı

Son yıllarda daha sıkça duyulmaya
başlayan, bahar-yaz dönemlerinde artış gösteren ve ağırlıklı olarak keneler
aracılığıyla bulaşan virütik bir hastalıktır. İlk olarak 1944 yılında Kırım'da,
sonra 1956 yılında Kongo'da tanımlanmış ve sonra aynı hastalık olduğu
anlaşılmıştır.

Keneler, kan emerek beslendikleri için
hemen tüm yabani ve evcil hayvanların (inek, koyun, köpek, kemiriciler, yerde
beslenen kuşlar vb.) üzerinde bulunabilir ve bu hayvanlardan insana
geçebilirler. Ayrıca, çalılık ve yeşil, yüksek otlu alanlarda bulunan keneler,
beslenmek için doğrudan insanlara da geçip ısırabilirler. Bu nedenle daha çok
kırsal bölgelerde ve hayvancılıkla uğraşan kişilerde görülmekle birlikte kentsel
alanlardaki uygun ortamlarda da bulunabilirler.

Virüs ile bulaşmış keneler, kan emişini
tamamladıktan sonra ayrılırken bir Sıvı salgılarlar. Virüs genellikle bu sıvı
ile bulaşır. Kan emdikleri ve virüsü bulaştırdıkları tüm Canlılar hasta olabilir
fakat hastalık genellikle hayvanlarda hafif ve bulgusuz seyreder. Bu nedenle
daha az görülmekle birlikte hasta hayvanların salgıları ve kanları aracılığıyla
da hastalık bulaşabilir.

Kenelerin kan emişi genellikle uzun bir
süreçtir. Sinekler gibi hemen sokup kısa sürede kan emişini bırakmazlar. Kan
emmeye başlayan kene, ağız kısmındaki hortumunu cilt içine sokar ve doyuncaya
kadar çıkartmaz. Bu hortum, geri çıkışı engellemek için çıkıntılar içerdiğinden
kolay çıkmaz. Bu nedenle keneyi çıkartmak için zorlamamak gerekir. Çok
zorlandığında sıvıyı erken salgılayıp virüsü bulaştırabilir veya boru kısmı
koparak cilt içinde kalabilir. Ayrıca, zorlama kenenin patlayarak enfekte sıvı
ve kanının cildimizdeki çiziklerden ya da gözümüze sıçrayarak bulaşmasına yol
açabilir. Bu nedenle vücuda yapışık Kene görüldüğünde bir cımbızla ağız
kısmından tutularak yavaşça sağa-sola oynatılıp bir vida gibi çıkartılmaya
çalışmalı ya da bir Sağlık kurumuna başvurularak çıkartılması sağlanmalıdır.

Hastalık oluşması ve bulguları:

Hastalık genellikle kene ısırığı ile
virüsün bulaşmasından 1-3 Gün sonra ortaya çıkar. Bu süre en fazla 9 Güne kadar
uzayabilir. Hasta hayvanın kan ve vücut sıvıları bulaşmış ise bu durumda
hastalığın ortaya çıkışı 13 güne kadar uzayabilmektedir.

• Ateş, kırıklık, baş ağrısı,
  halsizlik, aşırı duyarlılık, kol, bacak ve sırtta şiddetli ağrı ve belirgin
  iştahsızlık bulguları ile başlar. Bazen kusma, karın ağrısı ve ishal
  olabilir.
• İlk günlerde yüz ve göğüste küçük
  cilt altı kanamaları, gözlerde kızarıklık, gövde, kol ve bacaklarda bir yere
  çarpmış gibi cilt altı kanamalar oluşabilir.
• Burun kanaması, kanlı kusma, kanlı
  dışkılama, kanlı idrar görülebilir. Vajinal kanamaya da rastlanabilir.
• Ağır olgularda hepatit, karaciğer,
  böbrek, akciğer yetmezlikleri oluşabilir.

Tedavi: Diğer çoğu virüs
hastalıklarında olduğu gibi bu hastalığın da doğrudan bir tedavisi ve etkili bir
ilacı olmayıp daha çok destek tedavisi ve bulguları gidermeye yönelik tedaviler
ve bazı antivirütik ilaçlar uygulanmaktadır.
Erken dönemde başlanılan destek tedavi
daha başarılı sonuç vermektedir. Geç başlanılan tedavi ve ağır seyredebilen
hastalık öldürücü olabilmektedir.
Hastalığa karşı aşı çalışması yürütülmekle
birlikte henüz koruyucu bir aşı geliştirilememiştir.

Korunma:
Hastalık, kenelerin sokması sonrası
salgıladıkları sıvıyla, kenelerin çıkartılırken ezilmesi sonucu çıkan sıvı ve
kanıyla veya kene sokması sonucu virüsü alıp hasta olmuş hayvanların kan ve
salgıları ile bulaşabilmektedir. Bu nedenle:

• Mera ve meskenlerde yerleşik
  keneler kan emerek beslenirler. Hayvanları kenelerden uzak tutarak kenelerin
  yayılmaları engellenmelidir.
• Yeşil ve piknik alanlarına
  gidildiğinde (su kenarları, otlaklar, çalılık ve yüksek otlu alanlar) uzun
  giysiler giymeli, bacakları açıkta bırakmamalı, paçalar çorap içine konulup
  kenenin vücuda ulaşması zorlaştırılmalıdır. Dönüşte tüm vücut kontrol edilip
  yapışık kene olup olmadığına bakılmalıdır.
• Yeşil alanlara giderken böcek
  kaçırıcı sıvı ve jeller cilde sürülebilir veya giysilere emdirilebilir. Bu
  Maddelerin az da olsa sağlık sakıncaları olduğu dikkate alınmalıdır. Hayvan
  besliyorsanız hayvanlarınızı dolaştırırken onlara da bu sıvılardan
  sürebilirsiniz.
• Vücuda yapışık kene tespit
  edildiğinde keneyi çıkartmak için fazla zorlamamalı, halk arasında yaygın
  olduğu şekliyle sigara veya kibritle yakma, kenenin üzerine kolonya, alkol
  veya diğer kimyasal maddeler uygulanmamalıdır. Bu maddeler kenenin daha
  erken aşamada kusmasına ve enfekte sıvıyı vücudumuza salgılamasına neden
  olabilir.
• Vücuda yapışık kene tespit
  edildiğinde eldiven takarak ve bir cımbız ile kene vücuda yapışık ağız
  kısmından tutularak yavaşça sağa-sola sallanarak bir vida gibi çıkartılmalı
  veya bir sağlık kurumuna başvurularak çıkartılması sağlanmalıdır.
• Hasta kişiler ile temasta vücut
  sıvıları aracılığıyla bulaşma olabileceği unutulmamalıdır.

Artık piknik yapmak da riskli hale geldi.

Kenelerle karşılaşmamanız dileğiyle,

Dr. Murat FIRAT

Halk Sağlığı Uzmanı