Kotan çifti, arıların bakımından kovanların hazırlanmasına, mum yapımından çıtalara tel gerilmesine kadar üretimin tüm aşamalarında birlikte çalışıyor. Yaylada günlük ihtiyaçlarını da kendi imkânlarıyla karşılayan aile, barakada soba yakıp tandırda ekmek pişirerek üretim sezonunu geçiriyor.

5-10 Kovanla Başladı, 200 Kovana Ulaştı

Yaklaşık 25 yıldır arıcılıkla ilgilenen Cemil Kotan, emekli olmadan önce üretimi sınırlı sayıda kovanla yürüttüğünü, emekliliğinin ardından ise arı sayısını artırdığını anlattı.

Kotan, "Emekli olmadan önce 5-10 kovanla çalışıyordum. 2018'de genç çiftçi desteğinden faydalandık, oğlumuz da bize katıldı. Şu an 200 kovanımız var, hedefimiz 500. Gençlere tavsiyem kendi işlerini kursunlar. Bu iş yorucu ama biz mutluyuz." dedi.

Yaylada Dört Ay Üretim Yapıyorlar

Kotan ailesi, üretim dönemi boyunca Aladağ eteklerinde kurdukları baraka ve çadırda yaklaşık dört ay kalıyor. Sabahın erken saatlerinden akşama kadar arıların bakımını yapan çift, yayla şartlarının getirdiği güçlüklere rağmen üretimden vazgeçmiyor.

Hanım Kotan, arıcılıkta kadınların da üretimin her aşamasında aktif görev alabileceğini belirterek, "60 yaşındayım, 25 yıldır eşimle birlikte arıcılık yapıyoruz. Yaylada sabah akşam arıların başındayız. Mum yapıyor, çıta hazırlıyor, tel geriyoruz. Barakamızda sobamızı yakıyor, tandırda ekmek pişiriyoruz. Kadınlar evde oturmasın, gelsinler bu işi öğrensinler." ifadelerini kullandı.

Ağrı'da Yıllık 300 Ton Bal Üretiliyor

Ağrı Arıcılar Birliği Başkanı Erol Kılıç, kentte arıcılığın her geçen yıl geliştiğini söyledi. Birliğin 2003 yılında kurulduğunu ve üye sayısının 300'e ulaştığını belirten Kılıç, Ağrı genelinde yaklaşık 30 bin kovan bulunduğunu ve yılda 300 ton bal üretildiğini aktardı.

Kılıç, 2018 yılından sonra genç çiftçi projesinin etkisiyle özellikle kadın arıcıların sayısında artış yaşandığını ifade etti. Ağrı balının coğrafi işaret aldığını belirten Kılıç, geven balı oranının yüzde 65 civarında olduğunu, promil değerinin ise 700 ile 1200 arasında değiştiğini söyledi.

Kentteki geniş mera alanları ve bitki çeşitliliğinin bal üretimine katkı sunduğunu dile getiren Kılıç, üretimde kimyasal kullanılmadığını kaydetti.

Kovan Başına 10 Kilogramın Üzerinde Verim Bekleniyor

Bu yıl kovan başına 10 kilogramın üzerinde bal verimi beklediklerini açıklayan Kılıç, Ağrı'daki balın kalitesinin farklı illerdeki üreticilerin de bölgeye gelmesini sağladığını belirtti.

Kılıç, "Ağrı balı kahvaltılık değil, adeta doğal bir ilaç. Ordu'dan 40 bin kovan bölgeye geliyor. Çünkü burada üretilen balın kalitesi çok yüksek. Üreticilerimiz büyük özveriyle çalışıyor." diye konuştu.

Üretimi Çocuklarına Devretmek İstiyorlar

Arıcılık faaliyetini aile işi haline getiren Cemil ve Hanım Kotan çifti, mevcut 200 kovanı 500 kovana çıkarmayı amaçlıyor. Çift, yıllardır emek verdikleri üretimi ileride çocuklarına devrederek arıcılığın aile içinde devam etmesini hedefliyor.

Zengin bitki örtüsüne sahip meralarıyla öne çıkan kent, özellikle Karadeniz Bölgesi'nden gelen arıcılar tarafından tercih ediliyor. Kışı zorlu geçen bölgede sonbahara doğru arılarını sıcak kentlere götüren arıcılar, hazırlıklarını tamamlayarak yeniden Ağrı'ya geldi.

Kamyonlarla taşınan arı kovanları, akarsu kenarlarındaki yaylalara yerleştirildi. Yağışlı geçen ilkbaharla birlikte çiçeklerin açtığı ve bitki örtüsünün canlandığı bölgelerde çadır ve barakalarda kalan arıcılar, günün ilk ışıklarıyla çalışmaya başlayarak kovanlardaki arı kolonileriyle ilgileniyor.

Arıcılar, bu dönemde kovan ve çıta onarımlarını yaparak arılar için uygun ortam oluşturmaya çalışıyor. Temmuz ayında yapılacak hasatta elde edilecek coğrafi işaretli geven balının, aile ve ülke ekonomisine katkı sağlaması bekleniyor.

Ağrı Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Erol Kılıç, AA muhabirine, geven balı üretiminde son 4 yılda 31 bin kovana ulaşıldığını, geçen yıl da verimli bir sezon geçirdiklerini söyledi.

Kentte üretilen balın kaliteli olduğunu belirten Kılıç, "Son 10 yılın en yüksek verimli sezonu diyebiliriz. Geçen yıl da kovan başı yaklaşık 20 kilogram bal elde ettik ve bu da 600 ton demektir. Geven balı normal bir bal değil, ilaçlıktır. Bu yakın zamanda dünyanın en prestijli dergilerinden birinde de yayımlandı." dedi.

Ağrı'da arıcılığın geçmişte daha çok hobi olarak yapıldığını, son 6 yılda ise meslek haline gelmeye başladığını ifade eden Kılıç, "Sonbaharda 31 bin kovanımız vardı. Her yıl 2-3 bin kovanımız artıyor. Vatandaş için meslek edinme haline geldi." diye konuştu.

Kılıç, Ordu başta olmak üzere Karadeniz Bölgesi'nden her yıl yaklaşık 30 bin kovan arının kente getirildiğini, yerli arıcılarla birlikte Ağrı'da toplam 61 bin kovanla üretim yapıldığını bildirdi.

Ağrı'nın bitki örtüsü bakımından zengin bir kapasiteye sahip olduğunu belirten Kılıç, "Ağrılılar bunu mesleğe çevirse bana göre hayvancılıktan daha karlıdır. Geçmişte yapılan Genç Çiftçi Projesi'nde biz yüzde 80 başarı sağladık. Her yıl yaklaşık 35 genç arkadaşımız arıcılığa başladı. Devletin verdiği destekle arıcılığa sıfırdan başlayan çok kişi oldu. Öyle bir destek yine olursa seviniriz. Hemen hemen 81 ile Ağrı'dan bal gidiyor. Her yıl yaklaşık 50 arıcımızdan aldığımız balları üniversitede analiz ediyoruz. Ağrı balı gerçekten ilaç, kahvaltılık değil." ifadelerini kullandı.

Bu yıl yağışlarla birlikte bitkilerin iyi durumda olduğunu aktaran Kılıç, bal rekoltesinde artış beklediklerini söyledi.

Ordulu gezgin arıcı Reyhan Duman da yaklaşık 5 yıldır Hamur ilçesine bağlı Seyithanbey köyüne geldiklerini belirtti.

Bölgede şimdiye kadar verim düşüklüğü yaşamadıklarını dile getiren Duman, "Bu sene doğa daha güzel görünüyor. 300 kovanımız var. Geçen sene bal verimi çok iyiydi. İnşallah bu sene daha da iyi olur. Bu sene sürekli yağış var ve balda verim daha iyi olur. Bölgeye geleli bir hafta oldu ve yerleşmeye çalışıyoruz. Arıların bakımını yapıyoruz. Doğanın güzelliğine göre günlük arı sayısı katları yükseliyor." dedi.

Köylülerden Kasım Polat da Ordulu arıcıların yanında çalıştığını ve arıcılığı öğrenmeye başladığını kaydetti.

Ağrı Belediyesi, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Serhat Kalkınma Ajansı ve Arı Yetiştiricileri Birliğinin katkılarıyla gerçekleştirilen festival, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Programda öğrenciler gösteri sundu.

Ağrı Valisi Osman Varol, festivalde yaptığı konuşmada, kentte tarım başta olmak üzere birçok alanda yatırım yaptıklarını belirtti.

Ağrı'nın geleceğinin tarım ve hayvancılıkta olduğunu ifade eden Varol, "Bu alanda katma değeri ve üreticilerimizin gelirini artırmamız gerektiğini, aynı metrekare tarladan daha fazla gelir elde etmeleri için onlara yardımcı olmamız gerektiğini düşünüyor ve o kapsamda hizmetlerimizi sürdürüyoruz." dedi.

Geven balının bir süre önce tescillendiğini ve kalitesinin laboratuvar ortamında da ortaya konulduğunu belirten Varol, "Arıcılarımız, arıcılığın desteklenmeye başlandığı andan itibaren devletin verdiği desteğin üzerine on mislini koyup gece gündüz demeden çalıştı. Bu çok uzun bir süreç ve 8-10 yıl içinde oluştu. Festivalin beşincisini gerçekleştiriyoruz ama bu süre içinde nereden nereye gelindi. Bir avuç üreticiden onların bir şekilde hobi gibi başladığı işten ekonomimize ciddi katkı veren önemli bir sektöre dönüştü." diye konuştu.

AK Parti Ağrı Milletvekili Ekrem Çelebi de bu yıl arpa, buğday, silajlık mısır, pancar, bal ve ayçiçeğinde yüksek verim elde edildiğini söyledi.

Konuşmaların ardından Ağrı Valisi Osman Varol, Ağrı Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Erol Kılıç'a plaket verdi.

Daha sonra Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Abdulhalik Karabulut, Ağrı İl Tarım ve Orman Müdürü Kenan Engin ve diğer yetkililerle stantları gezen Varol, arıcılarla sohbet etti.

Mayıs Ayından Bu Yana Dağlarda Konaklıyorlar

Zorlu kış mevsiminin ardından karların erimesiyle yüksek rakımlı bölgelere gelen arıcılar, çadırlarını kurarak kovanlarının yanında yaşamaya başladı.

Mayıs ayından bu yana evlerinden uzakta daha kaliteli bal üretmek için çalışan arıcılar, gece sıcaklıklarının düşmesi ve önceki yıllara göre artan yağışlar nedeniyle zorlu bir üretim dönemi geçirdi.

Aralarında Karadeniz Bölgesi'nden gelenlerin de bulunduğu göçer arıcılar, şehir hayatından ve teknolojik imkânlardan uzakta kovanlarının bakımını sürdürdü.

Petekler Körük Yardımıyla Kovandan Çıkarılıyor

Bal sağım döneminin başlamasıyla birlikte arıcıların yoğun mesaisi de arttı. Üreticiler, arıları uzaklaştırmak için duman çıkaran körükleri kullanarak petekleri kovanlardan çıkarıyor.

Büyük emeklerle elde edilen petekler, daha sonra balın ayrıştırılması için sağım işleminden geçiriliyor. Ağrı'da hasat döneminin yaklaşık bir ay sürdüğü belirtildi.

Ağrı Balının Yüzde 52'si Geven Bitkisinden Oluşuyor

Ağrı Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Erol Kılıç, kentte binin üzerinde bitki bulunduğunu ve Ağrı balının yüzde 52'sinin geven bitkisinden oluştuğunu söyledi.

Ağrı'nın geniş mera alanları, düşük tarımsal ilaçlama oranı ve yüksek rakımıyla arıcılık açısından önemli imkânlara sahip olduğunu belirten Kılıç, üretim alanlarının rakımının 1640 metreden başlayarak 2 bin 200 metreye kadar çıktığını ifade etti.

Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkının da balın niteliğine katkı sunduğunu dile getiren Kılıç, kentte hasadın 20 Ağustos'ta başladığını ve 10 Eylül'e kadar devam ettiğini kaydetti.

Bu Yıl Yüzde 50 Bal Kaybı Bekleniyor

Bitki ve hava şartlarının uygun olmasına rağmen bal veriminin düşük kaldığını söyleyen Kılıç, bu yıl rekoltede yüzde 50 kayıp yaşandığını belirtti.

Ağrı'da 300 aktif arıcının yaklaşık 22 bin kovanla üretim yaptığını aktaran Kılıç, geçen yıl her kovandan ortalama 18 ile 22 kilogram arasında bal alındığını bildirdi.

Bu yıl ise kovan başına üretimin 15 kilogramı bulmasının beklenmediğini ifade etti.

"Kahvaltılık Bal Değil, İlaç Üretiyoruz"

Ağrı balının geven ve diğer doğal bitkilerden elde edildiğini belirten Erol Kılıç, ürünün şifa değerinin yüksek olduğunu savundu.

Kılıç, "Ağrı balını kahvaltılık olarak üretmiyoruz, biz ilaç üretiyoruz. Son 10 yıldır bizim arıcımız bunun doğal antibiyotik olduğunu çözdü. Ağrı balı ve poleni şifadır" ifadelerini kullandı.

Yaklaşık 200 Kovanla Üretim Yapıyor

Arıcı Danyal Demir de birkaç gün önce bal hasadına başladıklarını söyledi.

Yaklaşık 200 kovanla arıcılık yaptığını belirten Demir, ürettikleri balın ağırlıklı olarak kekik ve geven bitkilerinden elde edildiğini ifade etti.

Türkiye'de tarım ve hayvancılığın yanı sıra arıcılığın da geliştiği illerden biri olan Ağrı'da, kış aylarını Iğdır, Hatay ve Tokat gibi sıcak bölgelerde geçiren arıcılar, üretim sezonu için kente geri döndü.

Yüksek rakımlı yaylaları ve zengin bitki çeşitliliğiyle dikkat çeken kent, Karadeniz bölgesinden gelen gezgin arıcılara da ev sahipliği yapıyor.

Arıcılar, mayıs ile eylül ayları arasında yayla ve köylerde çadır kurarak üretim yapıyor. Kışlaklarda çoğalttıkları arı kolonilerini kovanlarla birlikte kente getiren üreticiler, arıların gelişimini sağlamak için düzenli bakım gerçekleştiriyor.

Ağrı Arıcılar Birliği Başkanı Erol Kılıç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kentte arıcılığın son yıllarda önemli gelişim gösterdiğini belirtti.

Kılıç, Vali Süleyman Elban'ın arıcılığa verdiği desteklere değinerek, "Vali Bey bize 2 tane mum eritme kazanı, pres makinesi, dinlendirme kazanı getirdi. Son olarak da bu koronavirüs belası çıkınca 65 yaş üstü ve 20 yaş altı arıcılara Tokat'tan, Sakarya'dan, Hatay'dan ve özellikle Iğdır'dan 80-90 arıcımızın gidiş gelişinde vermiş olduğu izinle hiçbir sıkıntı çıkmadı." ifadelerini kullandı.

İl dışındaki arıcıların büyük bölümünün kente döndüğünü belirten Kılıç, Ağrı balının coğrafi işaret sürecinin devam ettiğini ve yapılan analizlerde yüksek kalite değerlerine ulaşıldığını söyledi.

Kentte uzun yıllardır arıcılık yapan Ebubekir Demir de baharın gelişiyle arıların kışlaktan çıktığını belirterek, kaliteli bal üretimi için doğa ile iç içe alanlarda üretim yaptıklarını ifade etti.