Şehirleşme, tarıma açılan yeni araziler ile çayır ve meraların kontrolsüz otlatılması nedeniyle endemik Muş lalesinin doğal yaşam alanları her geçen yıl azalıyor.

Bu kapsamda üniversite bünyesinde faaliyet gösteren Muş Lalesi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde lalelerin korunması, çoğaltılması ve görsel özelliklerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülüyor.

Merkezde görevli akademisyenler tarafından yürütülen bilimsel çalışmalar sonucunda, yılda yalnızca bir soğan veren Muş lalesinde 3-4 yavru soğan verebilen yeni genotipler geliştirildi.

Akademisyenler, yavru soğan sayısı ve soğan ağırlığının artırılmasına yönelik elde edilen başarılı sonuçların ardından, lalelerin görsel özellikleri ile çiçekte kalma süresinin artırılmasına yönelik çalışmalara ağırlık verdi.

Kırmızı tonlarıyla Muş Ovası'nı doğal bir görsel şölen alanına dönüştüren laleler, bugünlerde fotoğraf tutkunları, doğaseverler ve belgesel ekiplerinin ilgisini çekiyor.

"1-2 YILA KADAR YENİ ÇEŞİTLER GELİŞTİRMİŞ OLACAĞIMIZI UMUYORUM"

Muş Lalesi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Yenikalaycı, AA muhabirine, Muş lalesinin endemik doğal soğanlı bir bitki olduğunu söyledi.

Yaklaşık 8 yıldır kültüre alma, yetiştirme tekniği ve ıslah çalışmalarını sürdürdüklerini belirten Yenikalaycı, şunları kaydetti:

"Bu aşamada önemli başarılar kaydettik. Muş lalesinde tescil aşamasına gelmiş iki farklı çeşit adayımız var. Tohumluk Tescil Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğümüze müracaatımızı yaptık. İki yıldır tescil denemelerini yürütüyoruz. 1-2 yıla kadar yeni çeşitler geliştirmiş olacağımızı umuyorum."

Muş lalesinin diğer kültür lalelerinden farklı olarak bir soğanın sonraki yıl yalnızca bir soğan verdiğini ifade eden Yenikalaycı, bu durumun kültüre alınmasını zorlaştırdığını anlattı.

Yürütülen ıslah çalışmalarıyla 3-4 yavru soğan veren genotipler geliştirdiklerini aktaran Yenikalaycı, "Islah çalışmalarında genelde soğan ağırlığı, yavru soğan sayısı ve çiçek görünümü yönünde çalışmalarımızı sürdürüyoruz." dedi.

Lalede tohumla üretimin 4-6 yıl gibi uzun bir süre gerektirdiğini dile getiren Yenikalaycı, üretimin genellikle soğanlarla yapıldığını belirtti.

Doğadaki Muş lalelerinde bir soğandan büyük oranda yalnızca bir yavru soğan elde edildiğini ifade eden Yenikalaycı, seleksiyon ıslahı yöntemiyle bu durumun iyileştirilmesine yönelik olumlu sonuçlar aldıklarını söyledi.

"LALENİN POPÜLASYONU HER YIL DÜŞÜYOR"

Son yıllarda Muş lalesinin yayılış alanlarının giderek azaldığını vurgulayan Yenikalaycı, şöyle konuştu:

"Şehirleşme, tarıma açılan yeni araziler ile çayır ve meraların kontrolsüz otlatılması nedeniyle lalenin popülasyonu her yıl düşüyor. Bu nedenle koruma altına alınması gereken lale için kültüre alma ve ıslah çalışmalarına önem veriyoruz."

Çalışmalarda yavru soğan sayısı ve soğan ağırlığının yanı sıra çiçeğin görselliği ve çiçekte kalma süresi üzerinde de durduklarını belirten Yenikalaycı, "Ektiğimiz lalelerimiz alımlı, büyük ve güzel görünüyor." ifadelerini kullandı.

Yenikalaycı, yurt içi ve yurt dışından gelen turistlerin Muş lalelerini görüntülemek için bölgeyi ziyaret ettiğini, bunun da kentin tanıtımına katkı sunduğunu dile getirdi.

"İNANILMAZ GÜZEL BİR ORTAM VAR"

Şırnak'ta doktor olarak görev yapan Elif Demir de lalelerin açtığı alanları görüntülemek için bölgeye geldiğini söyledi.

Bölgenin doğal güzelliklerini sosyal medya hesaplarında paylaşarak tanıtım yapmaya çalıştığını anlatan Demir, "Muş laleleri açmış ve inanılmaz güzel bir ortam var. Arkadaşım burada lalelerin açtığını söyleyince çok uzun yollardan buraya geldim." dedi.

Bitlisli fotoğraf sanatçısı İskender Selçuk ise lalelerin açmasıyla tarlaların kırmızıya büründüğünü belirterek, "Çok güzeldi." diye konuştu.

Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünce 2015 yılının aralık ayında "Muş 1071" ismiyle tescillenen laleler, Muş Ovası'nı kırmızıya bürüdü.

Baharın gelişiyle çiçek açan lalelerle kaplanan ova, ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Bölgeye gelen doğaseverler ve fotoğraf tutkunları, laleleri cep telefonları ve fotoğraf makineleriyle görüntüledi.

DOĞASEVERLERDEN YOĞUN İLGİ

Muş Alparslan Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Servet Şengül, öğrencileriyle birlikte laleleri görmek için ovaya geldiklerini söyledi.

Lalelerin endemik yapıları nedeniyle önemli olduğunu belirten Şengül, "Ülkemizin ve bölgemizin simgelerinden biri olan bu özel çiçeği, derslerimizde de anarak öğrencilerimizle birlikte yerinde görmek istedik. Bu kapsamda dersimizi doğrudan doğal ortamında işledik. Farklı şehirlerden gelen öğrencilerimiz, Muş lalesinin eşsiz güzelliğini ve doğallığını yakından keşfetme fırsatı buldu." dedi.

Laleleri fotoğraflamak için bölgeye gelen Jidal Ak ise ovanın kırmızıya büründüğünü ifade ederek, "Bu eşsiz manzaraya kayıtsız kalamadık, fotoğraf çekmek için biz de buraya geldik. Yüzlerce insanın akın ettiği bölgede piknik yapanlar, doğanın tadını çıkaranlar ve bol bol fotoğraf çekenler var. Biz de arkadaşlarımızla birlikte bu güzel anları ölümsüzleştiriyoruz. Gerçekten çok etkileyici görüntüler var, ova adeta kıpkırmızı olmuş." diye konuştu.

Necmeddin Bilal Erdoğan, Muş Öğretmenevi'nde düzenlenen "Gönül Sofrası" programında yaptığı konuşmada, çocukların 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nı kutladı.

Çocukların güvenli şekilde eğitimlerine devam edebilmesinin önemine vurgu yapan Erdoğan, fiziki güvenliğin yanı sıra ekran bağımlılığı ve sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı da tedbir alınması gerektiğini belirtti.

Erdoğan, "Fiziki emniyetin ötesinde çocuklarımızın ekran bağımlılığıyla mücadelede oradan nasıl korunacağı, sosyal medya ve türevleri üzerinden çocuklarımızı esir almaya çalışan kötü etkenlerden nasıl korunacakları şu an gündemimizde." diye konuştu.

SOSYAL MEDYA DÜZENLEMESİ VURGUSU

Mecliste çocukların sosyal medyanın olumsuz etkilerinden korunmasına yönelik düzenleme yapıldığını ifade eden Erdoğan, bu adımın uygulanmasının önemine işaret etti.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların bu konuda çalışmalar yürüttüğünü belirten Erdoğan, farklı ülkelerde de benzer tedbirlerin alındığını kaydetti.

"KAMUOYUNUN DESTEĞİ GEREKİYOR"

Alınan tedbirlerin başarılı olması için toplumun desteğinin gerekli olduğunu dile getiren Necmeddin Bilal Erdoğan, "Çocuklarımızın korunmasına yönelik tedbirler alınırken bu tedbirlerin alınmasına çeşitli bahanelerle karşı çıkanlara kamuoyunun karşı çıkması lazım çünkü çocuklar kırmızı çizgimizdir. Her şeyden önce çocuklarımızı ve nesillerimizi koruyacağız." ifadelerini kullandı.

Programa, Muş Valisi Avni Çakır, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Vedat Demiröz, AK Parti Muş Milletvekili Mehmet Emin Şimşek, AK Parti Bitlis Milletvekili Turan Bedirhanoğlu, AK Parti Bursa Milletvekili Muhammet Müfit Aydın, Muş Alparslan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Alican, AK Parti Muş İl Başkanı Melik Emre, Bitlis Belediye Başkanı Nesrullah Tanğlay, AK Parti Bitlis İl Başkanı Engin Günceoğlu, İlim Yayma Vakfı üyeleri, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve vatandaşlar katıldı.

Rektör Hamdullah Şevli, mesajında Anadolu Ajansı'nın güvenilir ve tarafsız haberciliğin simgesi olduğunu belirterek, ajansın Milli Mücadele döneminden bu yana önemli bir misyonu sürdürdüğünü ifade etti.

AA'nın ulusal ve uluslararası düzeyde güvenilir bir haber kaynağı olduğunu vurgulayan Şevli, şunları kaydetti:

"Ulusal ve uluslararası düzeyde güvenilir bir haber kaynağı olarak öne çıkan AA, gazetecilik ilkelerinden ödün vermemiştir. Günümüzde dijital dönüşüme uyum sağlayarak küresel ölçekte güçlü bir medya kuruluşuna dönüşen Anadolu Ajansı, nitelikli kadrosu ve yaygın haber ağıyla Türkiye'nin sesini dünyaya ulaştırmaya devam etmektedir. Çağın gereklerine uygun habercilik anlayışıyla hareket eden AA, saygın konumunu sürdürmektedir."

Muş Alparslan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Alican ise Anadolu Ajansı'nın yalnızca bir haber ajansı olmanın ötesinde, Türkiye'nin kuruluş sürecinde önemli bir rol üstlendiğini belirtti.

Alican, mesajında Anadolu Ajansı'nın doğru ve güvenilir bilgi akışı sağladığını ifade ederek, şu değerlendirmede bulundu:

"Bugün ise küresel enformasyon çağında, hakikatin korunması ve doğru bilginin süratle dolaşıma sokulması bakımından Anadolu Ajansı, sadece ulusal değil uluslararası ölçekte de saygın ve vazgeçilmez bir aktör konumundadır. Bu vesileyle 106. kuruluş yıl dönümünü idrak eden AA'nın, tarihsel misyonunu aynı ciddiyet ve sorumlulukla sürdürmesini temenni ediyor, kuruma emeği geçen tüm mensuplarını saygıyla anıyorum."

Muş şehir merkezine 8 kilometre uzaklıktaki Güzeltepe Kayak Merkezi'nde 2 gün sürecek organizasyona, MŞÜ, Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ), AİÇÜ ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden (ODTÜ) toplam 24 sporcu katıldı.

Şampiyonanın ilk gününde gerçekleştirilen yarışlarda kadınlar 5 bin metre ve erkekler 10 bin metre kategorilerinde sporcular mücadele etti.

Kadınlar 5 bin metre yarışında AİÇÜ'den Zozan Malkaç birinci olurken, aynı üniversiteden Fatma Koçer üçüncü sırada yer aldı.

Erkekler 10 bin metre yarışında ise AİÇÜ sporcusu Cihat Kartal ikinci olarak kürsüye çıktı.

Türkiye Üniversite Sporları Federasyonu Muş İl Temsilcisi ve MŞÜ Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Müdürü Prof. Dr. Alper Karadağ, organizasyonun ilk kez Muş'ta düzenlendiğini belirterek, katılan sporculara başarı diledi.

Şampiyona, yarın yapılacak yarışların ardından tamamlanacak. Organizasyon kapsamında ödül töreni düzenlenecek ve Güzeltepe Kayak Merkezi'nde kar festivali gerçekleştirilecek.