DİYADİNNET - Fen Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen programda konuşmacı olarak yer alan Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Şehnaz Eraslan Alıcüzel, kültürel mirasın korunmasının önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Programa Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Yakup Karataş, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hülya Akıncıoğlu, Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alperen Kayserili ile akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Konferansta kültürel mirasın korunması ve UNESCO Dünya Miras sistemi üzerine bilgiler paylaşılırken, kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasının önemi vurgulandı.

Programda ayrıca Doğubayazıt ilçesinde bulunan İshak Paşa Sarayı'nın güncel durumu hakkında değerlendirme yapılarak, sarayın 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde yer aldığı hatırlatıldı.

Ağrı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün sosyal medya hesabından yapılan paylaşıma göre, protokol; Ağrı İl Kültür ve Turizm Müdürü Erhan Ağrı ile Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alperen Kayserili tarafından imza altına alındı.

Paylaşımda, iş birliği kapsamında ilin turizm ihtiyaçları doğrultusunda stratejiler geliştirilmesinin, mezun öğrencilerin istihdam olanaklarının artırılmasının ve bilimsel çalışmalarla kentin kalkınmasına katkı sağlanmasının hedeflendiği belirtildi.

Açıklamada, imzalanan protokolün il, üniversite ve gençler için hayırlı olması temennisine yer verildi.

Foto 1: Ağrı'da turizmi geliştirmeye yönelik üniversite ve kamu iş birliği protokolünü imzalayan Erhan Ağrı ve Alperen Kayserili

İlçenin kuzeyinde 30 kilometre uzaklıkta yer alan ve çok sayıda kuş türüne ev sahipliği yapan 2 bin 254 rakımlı Balık Gölü, el değmemiş doğasıyla her mevsim ziyaretçi çekiyor.

Doğa harikası göl, iklim değişikliği ve Doğubayazıt ilçe merkezinin su ihtiyacının büyük bir bölümünün buradan sağlanması nedeniyle son yıllarda çekiliyor.

Kıyıları çekilen ve su yüzeyinde yosunlaşma oluşan göl, dronla görüntülendi.

- "Geçmişte suyun olduğu alanlarda şimdi hayvanlar otluyor"

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Coğrafya Bölüm Başkanı Prof. Dr. Alperen Kayserili, AA muhabirine Balık Gölü'nde 1 kilometrekareden fazla bir alanda küçülme yaşandığını söyledi.

Göldeki su çekilmesinin sadece iklim değişikliğiyle ilgili olmadığını beşeri sebeplerin de etkili olduğunu ifade eden Kayserili, şöyle konuştu:

"Doğubayazıt'ın içme suyu olarak kullandığı önemli kaynaklardan biri de maalesef Balık Gölü'dür. Balık Gölü aynı zamanda Sarısu Deresi vasıtasıyla Doğubayazıt Sazlıkları'nı da besliyor. Eski kıyı çizgisi ile yeni kıyı çizgisi arasına baktığımızda, suyun ne kadar çekildiği net olarak belli oluyor. Kuş varlığı ve ekolojik denge açısından buranın korunmasının çok önemli olduğunu ifade etmek isteriz. Burası turizm açısından büyük bir potansiyele sahip. Geçmişte suyun olduğu alanlarda şimdi hayvanlar otluyor."

- "Geçmişe oranla neredeyse 10 kat hızlı bir çekilme var"

Üniversitenin Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü'nden Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Arıkan ise gölde yaz aylarında mevsimsel çekilmedeki artışı ele aldıklarını ve uydu verilerini analiz ettiklerini anlattı.

Gölde son yıllarda ciddi mevsimsel çekilme yaşandığını vurgulayan Arıkan, şunları kaydetti:

"Gölün güneybatı kısmında çekilmenin boyutları net şekilde görülüyor. 1986 yılından bu yana olan süreci analiz ettik. 1986-1996 arası dönemde göl seviyesinde biraz yükseliş var. 1996 sonrası ise göl alanında daralma görüyoruz. 1996-2016 arasındaki 20 yıllık dönemde göl alanında düşük seyirli bir çekilmeye rastlıyoruz. 2016'dan sonraki süreçte çekilmenin çok hızlandığını ve geçmişe oranla neredeyse 10 kat hızlı bir çekilme olduğu emaresine rastlıyoruz."

Arıkan, yağışların az olmasıyla, yaz kuraklığında artış olduğundan ve bunun gölü olumsuz etkilediğinden bahsetti.

Ülkede çok fazla gölün kuruma aşamasına geldiğini ve Balık Gölü'nün de aynı kaderi paylaşmaması için önlemlerin alınması gerektiğini vurgulayan Arıkan, "Gölün alanı 1996 yılı yazında 34,5 kilometrekare iken, 2025 yazında 33,1 kilometrekaredir. Yaklaşık olarak 1,4 kilometrelik alanda çekilme olduğunu görüyoruz. Yaptığımız tahmin analizlerimizde 2100 yılına kadar gölün 21-22 kilometrekare gibi bir alana düşeceğini ve yaklaşık 3'te 1'lik kısmın kaybedileceğini anlıyoruz. Su çekilmesi açısından gölün riskli bir hal aldığını söyleyebiliriz. Buradan yerleşim yerleri için su alınması noktasında daha titiz davranılmalıdır. İnsanoğlunun bu suyu fazla tüketmesinden ziyade meselenin küresel iklim değişikliğiyle ilgili olduğunu anlıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde bulunan 5 bin 137 rakımla yurdun en yüksek noktası olan dağ, zirvesindeki buzul örtüsü ve doğal güzellikleriyle dünyanın dört bir yanından dağcıları ağırlamaya devam ediyor.

Dağın zirvesinde yer alan ve geniş bir alana yayınlan Türkiye'nin en büyük takke buzulu da küresel ısınmanın etkisiyle küçülüyor.

Dağcı gruplarla zirve tırmanışı yapan Anadolu Ajansı (AA) ekibi de takke buzulunda yaşanan erimeyi kayıt altına aldı.

- "Son 100 yılda büyük oranda küçülme seyrine girdi"

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Coğrafya Bölüm Başkanı Doç. Dr. Alperen Kayserili, AA muhabirine, Türkiye'nin en büyük takke buzulunun Ağrı Dağı'nda olduğunu söyledi.

Küresel ısınmanın etkisiyle buz kütlesinin her geçen yıl küçüldüğüne dikkati çeken Kayserili, "Bu takke buzulu özellikle son 100 yıllık süreç içerisinde büyük bir oranda bir küçülme seyrine girmiş. Daha önceki paleo (Paleolitik Çağ) dönemleri yani milyonlarca yıl öncesine varan süreçlere baktığımız zaman Ağrı Dağı'ndaki buzul genişliğinin yaklaşık olarak 70 kilometrekareye varan büyük bir kütle olduğunu ifade ediyorlar." diye konuştu.

Ağrı Dağı'nda 1900'lü yıllarda 15 kilometrekarelik büyük bir araziye yayılan oldukça büyük bir buzul olduğunu vurgulayan Kayserili, şöyle devam etti:

"Ama günümüzde bu buzul oldukça büyük bir oranda küçülmüş. Yaklaşık olarak 4,5 ile 5 kilometre aralığına sıkışmaya başlamıştır. Bu sıkışma her geçen yıl etkisini biraz daha göstermektedir. Uydu verilerine göre Ağrı Dağı'nda buzulların küçülmesi yüzde 0,093 oranlarına kadar yükseldi. Yani her yıl bir dekara yakın arazi yavaş yavaş buzullardan ayırılıyor ve karaya doğru dönüşüyor."

- "2075 yılında zirvede küçücük bir buzul kalacak gibi görülüyor"

Kayserili, alınan değerlerin havaların en sıcak olduğu ağustos aylarında alınan ölçümler üzerinden yaptıkları analizlere göre ortaya çıktığını anlattı.

Buzulun giderek küçüldüğünü vurgulayan Kayserili, şunları kaydetti:

"Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Coğrafya Bölümü ve Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nden akademisyenlerle uydu görüntüleri ve ölçüm analizleriyle elde ettiğimiz verilere baktığımızda mevcut süreç, sıcaklık değerleri ve yılda 0,093 küçülme seyri devam edecek olursa 2075 yılına geldiğimizde buzulun yerleşim alanı 0,17 kilometrekareye kadar düşeceğini görmekteyiz. Yani sadece zirvede küçücük bir buzul kalacak gibi görülüyor."

Kayserili, dağın Doğubayazıt ilçesine bakan güney yamaçlarında erimenin daha fazla olduğunu ancak kuzey tarafında da erimelerin bulunduğunu ifade etti.

Son 150 yıllık süreç içerisinde küresel ısınmanın etkisiyle 1.1 derecelik büyük bir sıcaklık artışının olduğunu söyleyen Kayserili, "Normal şartlarda zaten Ağrı'da tropik günlere baktığımızda 21 günlük tropik gün zenginliğimiz var. Bu tropik gün zenginliğimiz özellikle son 2 yıldır biraz daha fazla kendini göstermeye başladı. Geçen yıl 28 gün, bu yıl 29 gün gösterdi ve daha da devam ediyor. Böyle devam ederse herhalde 40 güne kadar ulaşacağız gibi görünüyor." dedi.

Fen Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu'nda düzenlenen programın açılış konuşmasını Tarih Bölüm Başkanı Prof. Dr. Bilal Tunç yaptı. Etkinliğe, Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alperen Kayserili, akademik personel ve öğrenciler katıldı.

Söyleşiye, Türkiye Muharip Gaziler Derneği Doğubayazıt Temsilciliğinden Kıbrıs Gazileri Resul İlhan, Ahmet Şahin ve Ali Sağlıcak konuk olarak katıldı. Moderatörlüğünü Prof. Dr. Bilal Tunç'un üstlendiği etkinlikte, gaziler Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında yaşadıkları tecrübeleri öğrencilerle paylaştı.

Program, öğrencilerin gazilere yönelttiği sorularla devam etti. Etkinlik sonunda gazilere teşekkür belgeleri ve çeşitli hediyeler takdim edildi.